ابن خلدون ( مترجم : م . محمد پروين گنابادى )

1174

تاريخ ابن خلدون ( مقدمه تاريخ ابن خلدون ) ( فارسى )

از بدعتهاى آن دورى جويد و زيانى به عقايد وى نرساند بر وى لازم است كه اين كتاب را مطالعه كند تا به برخى از نكات اعجاز دست يابد و در عين حال از بدعتها و هوىهاى آن هم مصون بماند . و خدا هر كس را بخواهد به ميان راه رهبرى مىفرمايد . دانش ادب اين دانش ، موضوعى ندارد كه در اثبات عوارض يا نفى آن نگريسته شود بلكه مقصود از آن در نزد اهل زبان ثمره و نتيجهء آن است كه عبارت از مهارت يافتن در دو فن نظم و نثر بر اسلوبها و مقاصد زبان عرب است به همين سبب سخنان عرب را ( براى حفظ كردن ) گرد مىآورند باميد اينكه ملكهء آن براى آنان حاصل شود از قبيل شعرهائى كه در طبقهء عالى شعر است و سجعهائى كه در زيبائى و استحكام با آن اشعار برابر ميباشند و مسائلى از لغت و نحو كه در ضمن آنها پراكنده و متفرق است چنان كه جوينده و مطالعه كنندهء اين گونه برگزيده‌هاى ادبى غالبا قسمت عمدهء قوانين عربى را استقرا مىكند و در عين حال برخى از ايام « جنگهاى » عرب را مىخواند و بدين وسيله بنكاتى كه دربارهء اين جنگها در اشعار شاعران آمده است پى ميبرد و همچنين انساب مهم و مشهور و اخبار عمومى را مورد مطالعه قرار ميدهد ، و مقصود از فرا گرفتن همهء اينها اين است كه بر خواننده و جويندهء ادب هيچيك از سخنان ادبى و شيوه‌ها و مضامين و مقاصد بلاغت عرب هنگام بررسى و پيجوئى آنها پوشيده نماند ، زيرا ملكه بوسيلهء حفظ كردن هنگامى حاصل مىشود كه شخص آن مطالب را بفهمد و بنابر اين جويندهء اين ملكه ناگزير است به مقدم داشتن همه چيزهايى كه فهم او متوقف بر آنهاست . پس از اين مقدمه اگر بخواهند حد « تعريف » اين فن را ياد كنند ميگويند : ادب عبارت از حفظ اشعار و اخبار عرب و فرا گرفتن از خرمن هر دانش خوشه‌اى است . و منظور از اين دانشها علوم مربوط